MbengatekstMonNoord_NL



DEBUREN HAD EEN GESPREK MET JOVIAL MBENGA EN NELE VEREECKEN OVER DE TOTSTANDKOMING VAN HET STUK MON NOORD:

Jovial Mbenga en Nele Vereecken maakten samen het theaterstuk Mon Noord. Ze vertellen het verhaal van een kind dat fier is om Congolees te zijn, maar droomt van het verre Europa. Eens volwassen reist Jovial naar Europa en maakt hij kennis met het letterlijke en figuurlijke koude klimaat. Door deze reis krijgen zowel de Afrikaanse als de Europese realiteit en mentaliteit een ander perspectief. Mon Noord is een verhaal over dromen en onhaalbare verwachtingen, illusies en desillusies. We stelden Jovial Mbenga en Nele Vereecken enkele vragen over hun samenwerking.
Waarom heb je de tekst geschreven, Jovial? En wanneer?
J: In eerste instantie omdat ik mijn verhaal wilde delen, wilde vertellen over mijn droom. Over hoe ik naar Europa keek toen ik nog in Congo woonde en over hoe ik het nu zie. Ik woon hier intussen al drie jaar. Het opzet van het verhaal is heel persoonlijk, maar daarna opent het zich en geeft het een bredere kijk op Congo en Europa.
N: Voor mij toont de tekst ook - en dat zie je ook in het spel van Jovial - hoe wij naar hem en naar Congo kijken. Op het einde is het Jovial zelf die ons aankijkt. Alsof er een spiegel wordt voorgehouden, zonder moraliserend te zijn. Moraal werkt niet op theater.
J: Ik ben aan de tekst begonnen toen ik hier net arriveerde. In de tekst zijn mijn eerste indrukken verwerkt. Dat gaat van kleine anekdotes tot grotere verhalen met een politiek-sociaal karakter.
N: Wat verwachtte je van België?
J: Ja, alle clichés, ... ik wist wel wat van horen zeggen. Maar hier komen, tja, die koude is echt wel koud. Je denkt dat iedereen hier werk heeft, de kinderen kunnen naar school,... Waar ik wel van schrok is het aantal mensen dat zelfmoord pleegt. Dat kennen wij niet in Congo.
Waarom werken jullie samen?
N: Ik nam deel aan een workshop in Campo, een theater in Gent. Dat was interessant omdat het zo moeilijk is om de ander, in dit geval de Congolees, te begrijpen. Met ‘begrijpen’ bedoel ik ‘zijn zoals zij’. De opdracht was: hoe word je Congolees? Jovial nam ook deel aan die workshop en toen hij me vroeg om zijn tekst na te lezen vond ik het een uitdaging om ermee aan de slag te gaan.
J: Zo is het gegaan. Ik was naar België gekomen om met Johan Dehollander en Geert Opsomer te werken aan de voorstelling ‘A l’attente de livre d’or’ en deed net als Nele mee aan die workshop ‘the Belgo – Congolese third space’ in Campo.
Hoe hebben jullie gewerkt?
N: We hebben eerst de Franstalige tekst herschreven, zodat die theatraler werd, het was nog een leestekst. Mia Vaerman heeft de tekst vertaald.
J: Het was voor ons belangrijk om de tekst in het Nederlands te spelen. Ik zat door de KVS ook meer in het Nederlandstalige circuit en kende er ook meer mensen. Ik had meer affiniteit met het Nederlandstalige theater en heb dus ook besloten om in die taal te spelen.
N: Door in een andere taal te spelen, creëer je ook afstand van jezelf, wat wel belangrijk is als je met een persoonlijke tekst werkt.
J: Ik wilde in de taal van het publiek spelen, om één van hen te zijn en om te tonen dat ik weet op welke manier zij naar Congo kijken.
Wat was de belangrijkste uitdaging?
J: Het is moeilijk te zeggen wie ik ben, wat mijn meningen zijn en waarover ik droom. Maar ik wil mijn standpunt proberen uit te drukken zonder al te expliciet te zijn.
N: Voor mij is het anders. Het onderwerp, identiteit en cultuur, is zo ingewikkeld en ambigue. Ik wil juist die ambiguïteit tonen. Alles wordt snel zwart-wit, ik wil dat het grijs blijft. Het is ook allemaal verwarrend. Ik wil het onderzoek tonen.

deBuren presenteert Mon Noord op 20 maart, en op 2 april is het te zien in de Congolese Matongéwijk in Brussel.

Van en met: Jovial Mbenga en Nele Vereecken Tekst: Jovial Mbenga

Vertaling: Mia Vaerman
Fotografie: Jonathan Wannyn
Productie: vzw Boris

Mogelijk gemaakt door: Vlaams-Nederlands Huis de Buren, Gemeente Elsene, KunstZ, Kuumba, Mestizo Arts Festival, Scheld’apen en Zinnema

Speeldata:
20.03.2014 om 19:30 bij deBuren, Leopoldstraat 6, 1000 Brussel (in het Nederlands)
02.04.2014 Théâtre Molière, Naamsepoortgalerij, Bolwerksquare 3, 1050 Brussel. In het Nederlands met Franse boventitels

Over hoe Jovial Europa ziet en over hoe Europa Jovial ziet.

Over hoe de werkelijkheid altijd ingewikkelder is dan we willen weten.




CITAAT UIT DE MONOLOOG:
Mijn naam is Jovial Grégoire Mbenga. Ik draag de naam van mijn vader. Ik ben geboren in het toenmalige Zaïre, dat vandaag de Democratische Republiek van Congo heet, in de hoofdstad Kinshasa, voormalig Leopoldville, Lipopo, poto moïndo, het zwarte Europa. De Afrikaanse droom.
Mijn moeder heet Yama. Het is een zeer sympathieke, intelligente, brave vrouw. Zij houdt ervan om een eigen kleine zaak te beginnen, maar elke keer ze zo’n kleine eigen zaak begint gaat ze failliet omdat ze teveel deelt met andere mensen. Ze haat draagbare telefoons. Volgens haar is het door de Coltan in onze gsm’s dat de oorlog in het oosten van Congo voortduurt. Ik heb 4 zussen en 3 broers ...